ಶಾಂತವೇರಿ ಗೋಪಾಲ ಗೌಡ – ಒಂದು ಪರಿಚಯ

ಕರ್ನಾಟಕ ಕಂಡ ಅಪರೂಪದ ಮೇರು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದ ಶಾಂತವೇರಿ ಗೋಪಾಲ ಗೌಡರ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ವರ್ಷ ಇದು (2022). ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರ್ಜಾಲ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಮಾಹಿತಿ ಎಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ. ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಮರೆತಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಅದೂ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಚಂದನ ಗೌಡ ಅವರು ಕಳೆದ ತಿಂಗಳು ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತವೇರಿ ಗೋಪಾಲ ಗೌಡರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಕಿರು ಪರಿಚಯ ಬರಹವನ್ನು ಬರೆದು ಬಹಳ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅದನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಯಾರು ಮಾದರಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ ಅರಿಯದ ಯಾರ್ಯಾರದೋ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸ್ವಂತಿಕೆಯ ಬೇರಿಗೆ ಕೊಡಲಿ ಬೀಳುತ್ತಿದೆ. ಇಂಥ ದುರ್ಭಿಕ್ಷ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲ ಗೌಡರ ಬಗ್ಗೆ ಕನ್ನಡಿಗರು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

1923 ರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ಸಮೀಪದ ಶಾಂತವೇರಿ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಡ ಕೃಷಿಕ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಗೋಪಾಲ ಗೌಡ ಅವರು ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾರತದ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಚಳುವಳಿಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದರು. ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಅಂಚೆ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಎಳೆದು ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗೋಪಾಲ ಗೌಡರಿಗೆ ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬೀಡಿ ಕಟ್ಟುವುದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಂತರ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಯ ಒಕ್ಕಲಿಗ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಿಲಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು. 1942 ರ ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ ಚಳವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ (ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ತಂತಿ ಕತ್ತರಿಸುವಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕಾರಣ) ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಬಂದಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರ ಕೈದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರಿಗೆ ಮಾರ್ಕ್ಸ್, ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಟ್ರಾಟ್ಸ್ಕಿ ಮುಂತಾದವರ ವಿಚಾರಗಳ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಜವಾಹರ ಲಾಲ ನೆಹರೂ ಅವರ ದಿ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಭಾರತದ ಆವಿಷ್ಕಾರ) ಮತ್ತು ಮಿನೂ ಮಸಾನಿಯವರ ಸೋಷಿಯಲಿಸಂ ರೀಕನ್ಸಿಡರ್ಡ್ (ಸಮಾಜವಾದದ ಮರು ಪರಿಶೀಲನೆ) ಮುಂತಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿದ್ದರು. ಸೆರೆವಾಸವು ಅವರಿಗೆ “ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ”ದಂತೆ ಆಗಿ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ದಾರಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿತೆಂದು ಅವರೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ರಾಮಮನೋಹರ ಲೋಹಿಯಾ, ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಮತ್ತು ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯರಂತಹ ಸಮಾಜವಾದಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಅವಕಾಶವೂ ದೊರೆಯಿತು. ಸಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದ ಹೊಸದರಲ್ಲಿಯೇ (1948) ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ತೊರೆದಾಗ, ಗೋಪಾಲ ಗೌಡರು ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಂಥಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

1951 ರ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಗರ ತಾಲೂಕಿನ ಕಾಗೋಡು ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಭೂರಹಿತ ಹಿಡುವಳಿದಾರರು ತಮ್ಮ ಜಮೀನುದಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಡುವಳಿ ನಿಯಮಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು. ಶಾಂತವೇರಿ ಗೋಪಾಲ ಗೌಡರಂತಹ ಸಮಾಜವಾದಿ ನಾಯಕರ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ರೈತರ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಚೌಕಟ್ಟು ಒದಗಿಸಿತು. ಕಾಗೋಡು ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದ ನಂತರದ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಂಡ ಮೊದಲ ರೈತ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಎಂದು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ನಡೆದು 15 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಬರೆದ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲ ಗೌಡರು ಆ ಪ್ರಸಂಗದ ನೆನಪುಗಳು ದಿನಕಳೆದಷ್ಟೂ ಇನ್ನೂ ಹೊಸತೆಂಬಂತೆ ಅನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದರು.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದ ನಂತರ ನಡೆದ ಮೊದಲ ವಿಧಾನ ಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗರ-ಹೊಸನಗರದಿಂದ (1952) ಮತ್ತು ನಂತರ ಎರಡು ಬಾರಿ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಯಿಂದ (1962 ಮತ್ತು 1967) ಗೋಪಾಲ ಗೌಡರು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಯಾವಾಗಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯರಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದ ಸಾಧಾರಣ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ವೈಖರಿಗೆ, ಅವರ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ವರ್ಚಸ್ಸಿಗೆ ಅಪಾರ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಜಾತಿಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಟ್ಟಳೆಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ ಜನ ಅವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ ಗೆಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲ ಗೌಡರು ಮಾಡಿದ್ದ ಭಾಷಣಗಳ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ಭಾವಾವೇಶ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರೊಬ್ಬರು ಮಾಡಿದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ವಾದವಾಗಿ ಅವು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಭೂಸುಧಾರಣೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ, ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿಗಳ ಕಲ್ಯಾಣ, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಸುಧಾರಣೆ, ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತದ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಆಡಳಿತದ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಅವರ ನೆಲಕ್ಕಂಟಿದ ಸಮಾಜವಾದದ ಆಶಯಗಳೇ ಆಗಿದ್ದುವು. ಉಳುವವರಿಗೇ ಭೂಮಾಲೀಕತ್ವ ಸಿಗಬೇಕು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆ ಹೊತ್ತಿದ್ದ ಗೋಪಾಲ ಗೌಡರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಅಂದಿನ ರಾಜ್ಯ ಕಂದಾಯ ಸಚಿವ ಕಡಿದಾಳ್ ಮಂಜಪ್ಪ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ದೇವರಾಜ್ ಅರಸ್ ಅವರ ನಂತರದ ಭೂಸುಧಾರಣಾ ಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಗೋಪಾಲ ಗೌಡರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಜೆ ಎಚ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕಡಿದಾಳ್ ಶಾಮಣ್ಣ ಅವರಂತಹ ರೈತ ಚಳವಳಿಯ ನಾಯಕರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯ ಲೇಖಕರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರಾದ ಯು ಆರ್ ಅನಂತಮೂರ್ತಿ, ಪಿ ಲಂಕೇಶ್ ಮತ್ತು ಕೆ ಪಿ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿಯವರ ಸೃಜನಶೀಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಲೋಹಿಯಾ ಚಳವಳಿಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದರು. ಯು ಆರ್ ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರ ಕಾದಂಬರಿ ಅವಸ್ಥೆ (1978) ಯ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರವು ಗೋಪಾಲ ಗೌಡರೇ ಆಗಿದ್ದು ಅದು ನಂತರ ಅದು ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರ ಅಭಿನಯದ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿಯೂ ತೆರೆಕಂಡಿತು.

ಆಗಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಹಳ ತಡವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ (ಪತ್ನಿ ಸೋನಕ್ಕ) ದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳಾದರು. ಗೋಪಾಲ ಗೌಡರು 1972 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 49ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿಗೆ ತುತ್ತಾಗಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ನಿಷ್ಠುರತೆ, ಉತ್ತಮ ಮಾತುಗಾರಿಕೆ, ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಸರಳ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಆಳಚಿಂತನಾ ಶಕ್ತಿ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಬೇರುಗಳು, ವಿಶ್ವ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಸಕ್ತಿ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಅಚಲ ಪ್ರೀತಿ, ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಪ್ರೀತಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನರು ಹೇರಳವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ . ಈ ಗುಣಗಳು ಗೋಪಾಲ ಗೌಡರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತ್ತು. “ದಡ ಹತ್ತದೇ ಇರೋರಿಗಾಗಿ ನಾನು ರಾಜಕೀಯ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದ ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆದ ಗೋಪಾಲ ಗೌಡರ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಜಕೀಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಗೋಪಾಲ ಗೌಡ ಅವರ ಜನ್ಮಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸೋಣ.

ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ ‘ಅಳಿದ ಮೇಲೆ’

ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಅಳಿಯದ ಹೆಸರು ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ.  ಕಾದಂಬರಿ ಮಾತ್ರವೇ ಏಕೆ, ಕನ್ನಡ ಕುಲಕೋಟಿಯು ಕಾರಂತರ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಕನ್ನಡ ಸೇವೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಮರೆಯಬಾರದು. ಕಾರಂತರ “ಬೆಟ್ಟದ ಜೀವ”ವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ “ಯಾವ ಋಣ ಯಾರನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಬಿಗಿದಿದೆಯೋ” ಎನ್ನುವ ಭಾವವೇ ಬೆಟ್ಟದ ಜೀವದ ಜೀವಾಳ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಜೀವವು ಚರ್ಚಿಸುವ ಋಣ ವಿಶೇಷವು ಒಂದು ಬಗೆ ಮತ್ತು ಆ ಋಣಭಾವವು ನೆಲಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಾಗ ಹುಟ್ಟುವಂಥದ್ದು. “ಅಳಿದ ಮೇಲೆ” ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿನ ಋಣವು ನೆಲವನ್ನು ತೊರೆದಾಗ ಹುಟ್ಟುವಂಥದ್ಧು. ಕಾರಂತರು ಬೆಟ್ಟದ ಜೀವವನ್ನು ಬರೆದ (1930s) ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ (1960) ನಂತರ “ಅಳಿದ ಮೇಲೆ” ಬರೆದದ್ದು.  ಬೆಟ್ಟದ ಜೀವದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಯುವ ಕಾರಂತರ ಪಾತ್ರಕ್ಕೂ ಆ ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅಳಿದ ಮೇಲೆ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮಧ್ಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಕಾರಂತರ ಪಾತ್ರಕ್ಕೂ ಇರುವ ಅಂತರವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದೂ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.  ಆ ಅಂತರವಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಕಾರಂತರ ಜೀವನ ದೃಷ್ಟಿ ತನ್ನ ಮೂಲ ಕೆಲ ಎಳೆಗಳನ್ನೂ ಸೆಲೆಗಳನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಋಣದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಹೊಸ ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು “ಅಳಿದ ಮೇಲೆ” ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಗಮನಿಸಬಹುದು. 

Click on QR code to read on another device

ನಾನು ಓದಿದ “ಅಳಿದ ಮೇಲೆ” ಕಾದಂಬರಿಯ ಪ್ರತಿಯು ನನ್ನ ತಂದೆಯು ಕೊಂಡು ಓದಿದ್ದ 1970 ರ ಆವೃತ್ತಿ. ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಗುರುತು ಹಾಕಿದ ಸಾಲುಗಳು, ಕಾರಂತರು ಬಳಸಿದ್ದ ಅಪರೂಪದ ಪದಗಳಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಇದ್ದುವು.  ನಾನು ಇದೇ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ನನ್ನ ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದೆ.  2002-03 ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿವಿಧಭಾರತಿ ಬಾನುಲಿ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಅಳಿದ ಮೇಲೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ರೇಡಿಯೋ ರೂಪಾಂತರವು ಪ್ರಸಾರವಾಗಿತ್ತು.  ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ಮೂಲ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಅಪ್ಪನಿಂದ ಪಡೆದು ಓದಿದ್ದೆ.  ಕಥೆ ನನಗೆ ಆಗಲೂ ಇಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು.  ಈಗ, 2022 ರಲ್ಲಿ, ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಓದಿದೆ (ಅದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ವೈಯಕ್ತಿಯ ಕಾರಣಗಳಿವೆ, ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾರೆ). 2003 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಇಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. 2022 ರಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಳಗಳನ್ನು ಕೆದಕಿ ಇನ್ನಿಲ್ಲದಂತೆ ನನ್ನನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತು.  ಅಪ್ಪ ಓದಿದ ಪುಸ್ತಕವನ್ನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರಷ್ಟೇ ಆಸ್ವಾದಿಸಿ ಓದುವ ಸುಖವೂ ಒಂದು ಸುಖವೆಂದು ನಾನು ಬಲ್ಲೆ. ಎಷ್ಟು ಜನರಿಗಿದ್ದೀತು ಈ ಸಂಪತ್ತು?    

ವಿವಿಧಭಾರತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಕಾದಂಬರಿಯ ರೇಡಿಯೋ ರೂಪಾಂತರದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೀತೆಯಾಗಿ ಗುನುಗುನಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಒಂದು ಹಾಡೂ ಸಹ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದವರ ಹೆಸರನ್ನು ಮರೆತಿದ್ದೇನೆ (ಕ್ಷಮೆ ಕೋರುತ್ತೇನೆ). ಹಾಡನ್ನು ನಾನು ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಆ ಸಾಲುಗಳು ಹೀಗಿದ್ದವು.

“ಅಳಿದ ಮೇಲೆ…ಉಳಿಯುವುದೇನು…ಜೀವನ ಪಥದಲಿ

ಕೊಂಡುದು ಎಷ್ಟು ಕೊಟ್ಟುದು ಎಷ್ಟು…ಬಾಳಿನ ಲೆಕ್ಕದಲಿ

ಕೊಂಡುದುಕ್ಕಿಂತ ಕೊಟ್ಟುದು ಹೆಚ್ಚಲು…ಜೀವನ ಸಾರ್ಥಕತೆ

ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಶೋಧಿಸ ತೊಡಗಿದೆ…ಶೋಧಕನಾತ್ಮಕಥೆ”

ಅಳಿದ ಮೇಲೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೇರುಪಾತ್ರ ಯಾರದ್ದು ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ ಅದು ಯಶವಂತ ರಾಯರದ್ದು ಎಂದು ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಬಲ್ಲವರು ಯಾರಾದರೂ ಹೇಳಿಯಾರು. ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಕಾದಂಬರಿಯ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪಾತ್ರವಾಗಿ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರೂ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದೇ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.  ಯಶವಂತ ರಾಯರಿಗೂ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರಿಗೂ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಒಂದು ತಲೆಮಾರಿನ ಅಂತರ (20-25 ವರ್ಷಗಳು). ರೈಲು ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಅಕಸ್ಮಾತ್ ಭೇಟಿ, ಆನಂತರದ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರ, ಮತ್ತು ಯಶವಂತರಾಯರ ಹಂಬಲಿಕೆಯ ಆದರೆ ನೆರವೇರದ ಕಾರಂತರೊಡಗಿನ ಕಡೆಯ ಭೇಟಿಯೇ ಕಾದಂಬರಿಯ ಅಸ್ತಿಭಾರ. ಕಾರಂತರು ಹಣದ ಬಗ್ಗೆ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾದ ಅನುರಕ್ತಿ, ಲೋಭ, ಮತ್ತು ವಿರಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನೇ ಮೂಲದ್ರವ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇಡೀ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಋಣ ಬಾಧೆ, ಋಣ ಪಾತಕ, ಋಣ ಸಂದಾಯ ಮಾಡುವ ಬಗೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. 

ಅಳಿದ ಮೇಲೆ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದುವಾಗ ಕಾರಂತರು ಕಂಡ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹೆಣ್ಣು ಪಾತ್ರಗಳು (ಕಾರಂತರ ಮೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯವೆಂದರೂ ಕಾರಂತರ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಂದೆದ್ದಿದ್ದರೂ ತಪ್ಪಲ್ಲ) ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಒಪ್ಪಬಹುದು. ಕಾದಂಬರಿಯ ಮೂಲ ಆಶಯವನ್ನು ಒಂದು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಡಿದಿಡುವ ಕೆಲವು ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರಂತರೂ ಆಡುವುದಿಲ್ಲ.  ಯಶವಂತರಾಯರೂ ಆಡುವುದಿಲ್ಲ.  ಯಶವಂತರಾಯರ ಬರುವಿಕೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅವರ ಸಾಕು ತಾಯಿ ಪಾರ್ವತಮ್ಮನವರು ಆಡುವ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. 

ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳಾದವರಿಗೆ ಬಾಳು ಕೊನೆಯ ತನಕ ಮುಳ್ಳಿನ ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆಯೋ ಏನೋ” (ಪುಟ 120)

ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ದೇವರು, ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅವಳೇ ಪಿಶಾಚಿ” (ಪುಟ 121).

ನೀನೂ ನನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮಗುವೇ, ಯಾವ ಜನ್ಮದಲ್ಲೋ ನಿನಗೆ ನಾನು ತಾಯಿಯಾಗಿರಬೇಕು; ಇಲ್ಲವೇ ನಾನು ನಿನ್ನ ಮಗುವಾಗಿರಬೇಕು” (ಪುಟ 137, ಕಾರಂತರಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದು. ಯಶವಂತರಾಯರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವುದು ಸಂದರ್ಭ ವಿಶೇಷ).

ಯಶವಂತರಾಯರು ಇದ್ದುದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾಗಿದ್ದರಿಂದಲೋ ಏನೋ, ಅವರಿಗೆ ಜೀವನ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಬದ್ಧತೆ, ಭೌತಿಕ ನಂಟು ಮತ್ತು ಸಮಯ ಬೇಡುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಹಣದಿಂದಲೇ ತುಲಾಭಾರ ನಡೆಸಿ ತಾವು ಜೀವಂತ ಇರುವಾಗ ಮತ್ತು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರಿಗೆ ಮಾಶಾಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿದ್ದರೆಂದು ನನಗೂ ಅನ್ನಿಸದಿರಲಿಲ್ಲ.  ಯಶವಂತರಾಯರ ಮರಣಾನಂತರ ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದನ್ನು ಬರೆದುಕೊಂಡು ಹಣೆಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಊರೂರು ಅಲೆದು, ಅವರ ವಿಲಕ್ಷಣ ಜೀವನ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಹಿಂದಿನ ರಹಸ್ಯಗಳ ಬೆನ್ನತ್ತಿ ಅವುಗಳ ಒಳಮರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂಬ (ಕಾದಂಬರಿಯ) ಕಾರಂತರ ಕರ್ಮಾತುರವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಋಣ ಎಂದರೆ ಇದೇ ಏನೋ ಎಂತಲೂ ನಿಮಗೆ ಅನ್ನಿಸಿದರೆ (ಕಾದಂಬರಿಕಾರ) ಕಾರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಾರ್ಥಕವೆಂದೇ ಭಾವಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಪಕ್ಷ ಯಶವಂತ ರಾಯರು ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾಗಿರದೇ ಇದ್ದಿದ್ದರೂ, ಕಾರಂತರ ಯಾವ ಸಹಾಯವನ್ನು ಅವರು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದ್ದೇ ಆಗಿದ್ದರೆ ಕಾರಂತರು ತಮಗೊಪ್ಪಿಸಿದ್ದ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಂಚನೆಯಿಂದ ಯತ್ನಿಸದೇ ಬಿಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯಾವ ಓದುಗನಿಗಾದರೂ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.  ತುಸು ಅತಿ ಎನಿಸುವ ಹಣದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳ ಕಸಿವಿಸಿಯ ನಡುವೆ ಕಾದಂಬರಿಯು ತಿಳಿಸ ಬಯಸಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಕಾಣ್ಕೆ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರದ ಒಳಪಟ್ಟು, ಆಸ್ತಿ, ಹಣದ ಚರ್ಚೆಯು ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇತರೆಡೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬ ಅನುಭವ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅನೇಕರಿಗಾಗಿರಬಹುದು. ಅದು ಅಲ್ಲಿಯ ಜನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಸಹಜ ಭಾಗವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೂ ತಪ್ಪಲ್ಲ. ಆ ಪರಿಸರದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಕಾರಂತರು ಆ ಹಣದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನೂ ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಟೀಕಿಸುವುದು ಈ ಕಾದಂಬರಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲೊಂದು.  ಯು ಆರ್ ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರು ಒಮ್ಮೆ ಹೇಳಿದ್ದಂತೆ ಲೇಖಕನೊಬ್ಬನು “ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಇನ್ಸೈಡರ್” ಆಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಅವನ ಬರಹದ ಮೌಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. “ಬೆಟ್ಟದ ಜೀವ” ಬರೆಯುವ ಕಾರಂತರ ಪಾತ್ರವು ವಿಸ್ಮಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯದಾಗಿಯೂ “ಆಳಿದ ಮೇಲೆ” ಬರೆಯುವ ಕಾರಂತರ ಪಾತ್ರವು ಅನುಭವಿ ಮತ್ತು ವಿಚಕ್ಷಣ ಭಾಗೀದಾರನಾದಗಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. 

ಇವಿಷ್ಟು ಹೇಳಿ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಎರಡು ಮಾತುಗಳು. “ಪ್ರೀತಿಸುವುದು ಯಾತಕ್ಕಾಗಿ ಎಂದರೆ, ಪರೋಪಕ್ಕಾರಕ್ಕಲ್ಲ, ಔದಾರ್ಯದಿಂದಲ್ಲ….ಉಳಿದವರು ಹೇಗೂ ಇರಲಿ, ತಮ್ಮ ತೂಕವನ್ನು ತಾವು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಮಾಡಲು…” (ಪುಟ 60) ಎನ್ನುವಾಗಿನ ಕಾರಂತರ ವಿವೇಚನೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚಿ, “ಕಡಲಿನ ಒಂದು ಅಲೆಯು ಇನ್ನೊಂದರ ಹುಟ್ಟನ್ನು ಅಳಿಸಿ ತಾನು ಮೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಮೆರೆದು ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಅದೂ ಅಳಿಯುತ್ತದೆ…ಆದರೆ ಕಡಲಿನ ಮೇಲೆ ಅಲೆಗಳೇ ಇಲ್ಲವೆಂದಾಗುವುದಿಲ್ಲ” (ಪುಟ 190) ಎನ್ನುವ ಯಶವಂತರಾಯರ ಕಲಕುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ನಾಲಿಗೆಗೆ ತಾಗಿಸಿ, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೋಯುವಿಕೆಗೆ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಓದಿ ಎನ್ನುವಾಗ್ಗೆ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸುತ್ತೇನೆ. 

10 years since Nirbhaya – Calling barbaric human acts as “animal-like behaviour” offends non-human animals

Nearly 10 years ago (December 16, 2012), a female paramedical student travelling in a bus in the Indian capital city, was gang-raped and fatally wounded. With many angry commoners baying for the blood of the male criminal perpetrators, several peaceful candle-lit protest marches followed. The girl was named “Nirbhaya” (=Fearless) and her parents fought for justice in the Indian courts. The accused were convicted, eventually some of them were sentenced and hung to death two years ago. A three-member committee headed by Late Justice Verma, a former chief justice of the Indian supreme court, was constituted after the horrific death of Nirbhaya. Their report on amending the criminal law concerning rape, was hailed as a landmark document.  I don’t know the law and cannot assess or comment on the significance/impact of the Verma committee report on judicial reforms. Many rapes and gang-rapes had happened before Nirbhaya and many have happened since.

The effort of most Western (and to a lesser extent Indian) philosophers has been to showcase the greatness in being a human, the pinnacle of living existence. Early Indian philosophies (700 BCE – 200 CE) had consistently rated animal intelligence and moral capabilities very highly. Hindu and Buddhist thoughts on animals were inspired from Upanishads, Panchatantra and Jataka tales and some had parallels in Western ideas (e.g., Aesop’s fables). Jaina philosophers were slightly different but essentially not very different from other Indian thinkers in their emphasis on the creed of non-violence. Yet, none resisted the temptation to elevate humans as special creatures. The basic thread was that the salvation of souls is possible when born as human beings, who are most equipped to understand their own dharma and to escape the cycle of rebirths (dharma is a difficult word and can be approximated as duty of any living being constrained by circumstances at a given time). The Roman poet Ovid (43 BCE – 18 CE) wrote Metamorphoses where he narrates the metaphoric transitions and transformations among humans, other animals, plants, and even non-living things. The Greek anatomist Claudius Galen (130 CE – 216 CE) who dissected the human brain, used the phrase animal spirit (spiritus animalis) or psychic spirit (neuma psychikon) to describe a blood-mixed distilled spirit-like fluid in the spinal cord, which according to him was the info conducting medium in the human nervous system. A 12th century Indian collection of animal stories (Hitopadesha by unknown Samskrita poet) is said to distinguish between animal instincts and human behaviour in that both have desires for food, sleep, and sex but humans have “dharma” that the animals lack. The French philosopher René Descartes (1596 CE – 1650 CE) redefined the meaning of the phrase animal spirits roughly as “the bridge between human soul and its external world”, which sort of hinted that animal instincts are common to humans and non-humans. In modern times, attributed to an essay by the English economist John Maynard Keynes (1883 – 1946), the phrase animal spirits is often evoked when speaking about heightened investor sentiments, impulsive buying and selling in the stock exchange and commodity markets. I have not read the original writings of Buddha, Galen, Descartes or Keynes. My summary above is based on reliable secondary sources. Most thinkers seem to agree that all animals including humans are potentially cognitive and conscious beings but humans are supposedly different in being morally conscientious and superior to other animals. “Animal spirits” or “animal instincts” as used today means “uncontrollable urge” or perhaps more refined “raw energy and drive” when somebody wants to ‘win at all costs’. Competitive and sometimes cruel behaviour in humans is chastised as “animal-like”. In order words, animal-instincts get a bad name when greedy humans corrupt their own way, blame it on “brain fade” or disguise it as “legitimate desire”.

Blood-ridden painful activities (including child birth in mammals) are common place in the animal world. Some examples:  A tiger hunting and killing a deer calf, a lion crushed by stampeding buffaloes, a snake gulping a bird chick, a mosquito or a leech sucking blood from other animals, a strangler fig strangling another tree (neither is conscious but one of them is violent), and most relevant to our discussion, opportunistic promiscuous intercourse between males and females, are all there. A non-human animal may kill another being as prey, in self-defense, for survival, or when protecting its offspring. For millennia, humans too have captured prey for food. However, human beings are perhaps the only group of creatures that kill other beings in non-combative circumstances, have sexual intercourse in violent circumstances without an intention to make offspring, and see their act as means to achieve vengeance (retaliation) or recreation (gratification).

Some years ago, the Australian comedian Shane Jacobson narrated a horror story on a TV show. A plastic electric car that was carrying him in a safari broke down midway and he was surrounded by 15 intimidating lions. Recounting his ordeal, he said “[lions] are smart animals…like most are…curious as well for all the right reasons, [when they see you, they have two questions] can I have sex with that? can I eat that? I totally get them…”. If human beings are superior to lions, then humans should not be asking those simple questions when they encounter something new. In a moving (yet humorous) essay titled “Vyaaghrageethe” (=An Ode to a Tiger), Kannada storyteller A N Murthy Rao (1900 – 2003) praises the high-moral instincts of a well brung-up predator. In the story, a hungry tiger chooses not to attack its prey by sneaking behind its back, and eventually the clever prey (a cunning human) manages to keep the Tiger at bay by constantly managing to show his back while walking to his village via a forest. Some twenty years ago, Japanese researchers showed that Chimpanzees had exceptionally better ‘working memories’ than humans. Chimps could accurately recall long number sequences they saw for less than a second. In the same way, Elephants and Dolphins with their tremendous cognitive abilities have not stopped surprising researchers. The animals’ grasp of immediate past is much greater than their understanding of ancient history. The evolutionary biologist Charles Darwin (1809 – 1882) had struggled to explain altruism, which is rare in the animal kingdom but is a daily affair in humans. Selfless acts, acts of community service are highly valued and respected in the human world. I sometimes wonder if exceptional positives inevitably come with extreme negatives (e.g., Sadomasochism, violent pleasure) but I see this only among humans. We can be cleverer than other animals and that doesn’t make us better than other animals. One cannot cite “animal instincts” to describe barbaric acts by humans since no animal behaves as pathetically as some humans do sometimes.

What value does an anniversary memorial to Nirbhaya or any other woman like her hold in a society like ours, a society that reacts briefly to a violent attack (like the immune system reacting to a severe infection). An infected body may develop immunity to future infections if the population survives the infection. The society develops the wrong kind of immunity i.e., it fails to recognise future milder infections and learns to survive with the killer (subdued). It also fails to recognise the gravity of new attacks when it torments others who are vulnerable and less immune. The Indian society has taken millennia to accommodate change for better or for worse. I recently learnt that Indians are flocking to the skies once the air travel ban was lifted. The demand for 5-star hotel bookings and business-class seats have increased many folds (apparently) and the travel-hungry upper middle class and the super-elite are so suffocated in their domestic mediocrity that they are flying to exotic locations as soon as they can. Nobody is advocating a ban on tourism and trade, and to cause death by monetary starvation. I was just amused to see how the society forgets its immediate past (ironically harps on ancient glories). Humans don’t learn from their immediate past. We have lost our “animal spirits” and “animal instincts”. 9.25 years since Nirbhaya is too short a time to expect societal change and 10th annual memorial for Nirbhaya will be unremarkable (December 16, 2022). Many like her have gone without a trace. We had thousands of unknown, uncounted, and anonymous COVID deaths in India and I know many died in similar circumstances all over the world. I only wish that we have the courage to acknowledge that India’s COVID wave in the middle of 2021 was amongst the deadliest. We have had crimes that were never recorded and will never be known.

ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತ ಹೂವಿನ ಆಯಸ್ಸು ಹೂವಿಗಿರಲಿ, ಹೊತ್ತವರಿಗಿರಲಿ, ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೂ ಗೊತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ

ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಿನೆಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎನ್. ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ನಿರ್ದೇಶನದ “ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು” (1985).  ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದ ಬಾಲನಟ ಪುನೀತ್ ರಾಜಕುಮಾರ್ ಮೊನ್ನೆ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ತಮ್ಮ 46 ರ ನಡುವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದ ದುಃಖದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಬಲ್ಲರು (ಜಿಲ್ಲಾ ವಾರ್ತಾ ಪತ್ರಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ ವರೆಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಸುದ್ದಿ). ಪುನೀತರ ಅಕಾಲಿಕ ನಿಧನಕ್ಕೆ ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಸಾವಿರಗಟ್ಟಲೆಯಲ್ಲಿ ಜನ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆಲ್ಲ ಪುನೀತರು ದೊಡ್ಡ ಹೀರೋ. ನಾನು ಪುನೀತರು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಯಾವ ಸಿನಿಮಾವನ್ನೂ ನೋಡಲೇಬೇಕು ಎಂದು ನೋದಿದ್ದಿಲ್ಲ. ಆಧುನಿಕ “ಫಾರ್ಮುಲಾ” ಆಧಾರಿತ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲೇ ಬಹುತೇಕ ಅವರೂ ನಟಿಸಿದ್ದು ಎಂಬುದು ಕಹಿಸತ್ಯ. ಆದರೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅವರ “ರಾಜಕುಮಾರ” ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೆ.  ಅದನ್ನು ಈಗಲಾದರೂ ನೋಡಬೇಕು. ಬಹುಶಃ ನೋಡಿದರೆ ನನ್ನ ದುಃಖದ ಕಟ್ಟೆ ಒಡೆಯುತ್ತದೇನೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. 

Bettada Hoovu (1985)

ಮೇರುನಟ ರಾಜಕುಮಾರರ ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ನಟನೆಯ ಕೌಶಲ ಇರುವುದು ನಿಜವೇ.  ಆದರೆ ಪುನೀತರಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರರ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವಭಾವಗಳೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೇಳೈಸಿದ್ದವು. ಅನೇಕರು (ನನ್ನನ್ನೂ ಸೇರಿ) ಪುನೀತರನ್ನು ಅವರ ತಂದೆ ರಾಜಕುಮಾರರ ಜೀವಂತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೆಂದೇ ಭಾವಿಸಿದ್ದುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ರಾಜಕುಮಾರರಂತೆ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೇ ಅನೇಕ ಸಮಾಜಸೇವಾ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದೂ ಪುನೀತರನ್ನು ಜನರ ಹತ್ತಿರ ಎಳೆದೊಯ್ದದ್ದು ನಿಜ. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ರಾಜಕುಮಾರರ ನೆರಳಿನಲ್ಲೇ ಇದ್ದುಕೊಂಡು, ಬೆಟ್ಟದ ಹೂವು ಮತ್ತು ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ನಂಥ ಅದ್ಭುತ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದ ಪುನೀತರಿಗೆ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಅನುಭವವಿತ್ತು.  ಅವರು ಇನ್ನೂ 20 ವರ್ಷವಾದರೂ ಬದುಕಿದ್ದಿದ್ದರೆ (ಇಪ್ಪತ್ತೇ ಏಕೆ? ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ದಿನ ಅವರು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕರೂ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಸಮನಾದೀತು)… ಬದುಕಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಪುನೀತರ ಕಾಣಿಕೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಮಿಡಿವ ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಅವರಿಗೆ ನಾಮ ಬಲ, ಕರ್ನಾಟಕದ ನೆಲದ ಬಲ, ಹಣ ಬಲ, ಜನಪ್ರೀತಿಯ ಬಲ ಎಲ್ಲವೂ ಇದ್ದವು.  ತಮ್ಮ ಪಾಡಿಗೆ ತಾವು ಅರಳಿ, ಕಂಪನ್ನು ಸೂಸಿ, ದುಂಬಿಗಳನ್ನು ಅರಸಿ, ತಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸಿ ಬಾಡಿಹೋದವು ಎನ್ನುವ ಹೂವುಗಳು ಅಸಂಖ್ಯ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಹೂವುಗಳಿಗೂ “ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದೆ, ಹೋದೆ” ಎನ್ನುವ ಹಕ್ಕು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಟ್ಟಗಳ ಇಳಿಜಾರಿನ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಕೆಲ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಕರಗುವವರೆಗೆ ಯಾವ ಹೂವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.  ಆದರೆ ಇಂಥಿಂಥ ಹೂವಿಗೆ ಇಷ್ಟು ಆಯಸ್ಸು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇರುವುದು ಅನುಭವದ ಮಾತಲ್ಲವೇ.  ಹತ್ತು ದಿನ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದ ಹೂವು ನಾಲ್ಕೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಬಾಡಿ ಹೋದರೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆ ಹೂವನ್ನು ಹೊತ್ತವರ ಶ್ರಮ ತನ್ನ ಸಾರ್ಥಕತೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ ಎಂಬಲ್ಲಿರುವ ಹತಾಶ ಭಾವವು ಹೂ-ಹೊತ್ತವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಡುಗಟ್ಟುತ್ತದೆ.

ಪುನೀತರ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣದಿಂದ ಅವರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರ ಆಘಾತ ಆಗಿರುವುದು ಸಹಜ.  ಅನೇಕರಿಗೆ “ನೆಚ್ಚಿನ ಹೀರೋ ಇಲ್ಲ” ಎನ್ನುವ ಭೌತಿಕ ಶೂನ್ಯವಷ್ಟೇ ಕಾಣಬಹುದು.  ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಹೂವು ಅಲ್ಪಾಯುಷಿ ಎಂಬುದು ಹೂವಿಗಿರಲಿ, ಅದನ್ನು ಹೊತ್ತವರಿಗಿರಲಿ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸೆಳೆಯುವ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೂ ಗೊತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೂವು ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಧಿಸಿತೇ ಎಂಬುದೂ ಉತ್ತರಿಸಲಾಗದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ದೇವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠವೇ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ ಕರ್ತವ್ಯ ಪೂರೈಸುವುದೇ ಹೂವಿನ ಸಾರ್ಥಕತೆಗೆ ಸಾಕೇ? ಬಹುವೇಳೆ ನಷ್ಟ ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೇ ಹೊರತು ಹೂವಿಗಲ್ಲ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾತೆಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ಮತ್ತು ಶಕ್ತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯೋಗ ಕಡಿಮೆ ಎಂದೇ ತೋರುತ್ತದೆ.  ಶಂಕರ ನಾಗ್, ಡಿ ಆರ್ ನಾಗರಾಜ್ ಅವರಂಥ ಅಲ್ಪಾಯುಷಿ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಾಡಿಗೆ ಪುನೀತರ ಸಾವು ಅರಿಯದ ಪೆಟ್ಟನ್ನೇನೂ ಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಪುನೀತರ ಸಾವಿನಿಂದ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಕನಸುಗಳು ಸತ್ತಿವೆ. ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೇರಿನಿಂದಲೇ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಕಾಂಡದಂತೆ ಬೆಳೆದಿದ್ದ ಒಂದು ಕೊಂಬೆ ಕಳಚಿ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಆ ನಂಟಿನ ಅಂಟಿನ ಅನುಭವದ ಜೀವಂತ ರೂಪ ಇಲ್ಲದೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಆಗಿರುವ ನಷ್ಟವು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಕಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

A 2-year-old’s insight into reading skills in primitive humans

[This is a long introduction to one of the longer blog articles I have published here since the blog’s inception in 2008. This article is not about the Covid19 crisis that has engulfed Karnataka and India in the middle of 2021. I am writing this with a sincere intention to give the readers some psychological relief from the misery and mayhem around us. This is not comic relief and not about sports/movies/entertainment ‘news’ channels. Covid19 has disproportionately hit the elderly. The second crueler wave of Covid19 is not sparing even children. Through this article, I am celebrating the child’s not overly proud mind, which has the tenacity and commitment to learn quickly from its past mistakes. I had been thinking and working on this for more than eight months due to my own personal circumstances. The article has come to fruition now. I will publish a Kannada translation of this article in a few days. I think mostly in Kannada and my ideas come to me in Kannada. However, when I read and refer to published scholarship (in English for obvious reasons), I switch to writing in English. I hope that the readers of CanTHeeRava will tolerate the diversion offered by this article, as we pray our way through some of the darkest and most desperate hours in our post-independence history].  

Introduction

A 2-year-old child is ascribed to know a lot, and a lot with limited understanding. Infants (<2 years) and toddlers (>2 years) follow a predictable learning curve while they attempt to speak and read their mother tongue i.e., – they recognize various aural contrasts, distinguish words from non-words, vocalise single meaningful words, learn to recognize written letters (graphemes) and their discrete sounds (phonemes), and read written words in a contemporary corresponding script. This chronology is likely preserved in any human cultural setting. Graphemes (alphabetic letters or word-building blocks) rarely represent full words except in languages that use hieroglyphic (pictorial) scripts. The earliest known formal writing systems invented by humans were hieroglyphics (Babylonian, Egyptian and Indus valley scripts). Visually intricate modern Japanese and Korean scripts may have lost their pictorial emphasis partly because hieroglyphics are easily overwhelmed by the demands of complex human thought that cannot always be accurately and objectively represented by abstract miniaturised drawings. However, pictorial graphemes have survived and continued to flourish in the digital cultural milieu. There are important differences between how children learn visually dense (e.g., Chinese) and less dense (e.g., Brahmi, Nagari, or Latin) scripts.

Assuming that the Haeckelian paradigm of ontogeny recapitulating phylogeny or its refined formulations observed in the realm of morphological and molecular embryology have parallels even in behavioural evolution, I hypothesised that an average human 2-year-old toddler learning to read graphemes (written letters) may give us insights into evolution of reading strategies in early humans. A 2-year-old may not have the ability to write, but he can read (with assistance) and remember symbols, just as prehistoric humans may have interpreted naturally occurring ‘symbol-like’ things without needing to know how to write or create coded symbols themselves.

Method

I did not know and could not teach hieroglyphs of an extinct language to a 2-year-old (2Y 5M). Instead, I exploited a subject area of great interest to him viz., cars. Car logos are abstract pictorial graphemes that never pictorially represent a car. Cars collectively formed a convenient “genus” of 4-wheeled automobiles, and car manufacturers represented car “species”. The toddler aurally learnt the names of these manufacturers while looking at corresponding logos on real cars while walking alongside parked cars. The car logos were at a convenient height for him (height: 85 cm) to stare and study. He became an expert at recognizing around 25 car logos in three days, and within a week he could recognise those logos from a distance (10 m) and even on moving vehicles. After mastering those logos, he participated in a game/task where he was asked to recall the names of car manufacturers by looking at logo graphemes in a random order on a computer screen and as paper drawings. The toddler was not exposed to languages other than his mother-tongue (Kannada, a Dravidian language). Car company names (Latin origin) were foreign to his aural conditioning and did not affect accuracy of memory recall. He was not rewarded for correct identification during the task. Several new logo graphemes that were unfamiliar to him and some distorted versions of familiar graphemes were included in the mix. The toddler was not taught and did not know what it meant to say “don’t know/can’t say”. He always attempted to identify even if the logo was unfamiliar. I summarise the main findings of this unscientific study, which was nevertheless exciting at least to me.  

Pictorial graphemes designed as logos for car manufacturing companies belonged to four broad types from the viewpoint of literate adults (see illustrations from 1 to 32). There were logo graphemes that use recognisable animal line-drawing with or without other geometric shapes and Latin letters (e.g., Peugeot, Lamborghini, Ferrari, Jaguar, Alpha-Romeo). Logos that exclusively used abstract lines and geometric shapes (e.g., Citroen, Toyota, Renault, Mercedes-Benz, Volkswagen, Mahindra, Audi, Mitsubishi, Hyundai, Tata, Honda, Chevrolet). Some logo graphemes included Latin names written within geometric shapes and lines (e.g., Nissan, Opel, BMW, Lancia, Dacia, Fiat, Mini, Kia, Volvo, Opel, Ford). Two logos were exclusively made of conventional Latin letter graphemes (Jeep, Saab). The toddler found it easiest to identify logos depicting animal drawings. He had no trouble correctly identifying logos depicting abstract shapes and mixed elements with no apparent affinity to familiar objects. He always tried to associate the logo grapheme with a name he knew, never said “I don’t know”, and chose to not answer if an alien logo stumped him completely. The most revealing behaviours were noted when the 2-year-old was shown unfamiliar logos and inaccurate versions of familiar logos. The toddler’s answers led me to the following inferences.

A 2-year-old reads by gauging the outer contours of any grapheme (pictorial or otherwise), and inner details are peripheral to comprehension

The logo of Ferrari (5), depicting a prominent black rearing horse on a yellow background, was familiar to the toddler. When shown the unfamiliar logo of Porsche (6) depicting a smaller black rearing horse on a yellowish background surrounded by other drawings, he identified it as Ferrari without hesitation. The peripheral details in the Porsche logo did not affect his reading and recollection. The reverse scenario could not be tried. He often misidentified familiar but similar Latin logos of Ford (18) as KIA (19), both with a prominent oval shape encircling Latin letters. The guessing was evident even when he dealt with familiar but similar abstract logos of Honda (16) and Hyundai (17), both representing the Latin letter ‘H’ with cursive differences. When he came across the unfamiliar logo of Volvo (30), he named it as Nissan (29), which he knew. The misidentification of Volvo (30) as Nissan (29) was resolved once he noticed and quickly internalised the arrow popping out of the outer circle of Volvo, absent in Nissan. He had overcome a similar confusion when he first came across Nissan (29) in the car parking area, and thought that it was the logo of Opel (28) that he had learnt first. When he saw the modified logos of Fiat (23) and Lancia without the names or the inner intricacies of the logo, he correctly identified them every time, but he failed to identify the same logos when presented merely as Latinised names without the surrounding outer boundaries (24). When the Latin letters from the logo of BMW (26) was removed he could identify the logo correctly but not when the + sign from the inner circle was removed even if the Latin letters were present (27). He had no trouble distinguishing between the Latin logos of Jeep (20) and Saab (21), as they had no distinct geometric outer boundaries. All indicating that the human brain is more at ease while reading whole words as pictures than letter decoding. Brain imaging studies show significant overlaps between the neuronal pathways for visual (facial) and word-form recognition, again emphasising the importance of pictorial comprehension in reading. The toddler brain appeared to put greater weightage on outer contour and shape of the objects/words to identify them, and this had other ramifications (see below).

A 2-year-old toddler applies less than stringent similarity criteria and equates substantially different logos

The most startling instance of all was when he was shown the unfamiliar logo of Buick (32, with three interwoven shields within a circle) during the task and he immediately named it as Audi (31, with four interwoven circles) familiar to him. The three shields were distinct from the four circles and the toddler had barely begun to learn how to count. The only explanation could be that the toddler was following a simple strategy while learning to read i.e., anything roughly looking like what he already knew, should be the same object. Even if outer contours were dissimilar, the toddler saw higher-order superseding common features. We have often seen young toddlers identifying curly haired dogs as sheep. 2-year-olds perceive closely related phonological cues as those referring to familiar objects, both suggest that 2-year-olds have a handle on approximation and generalisation. The most studied manifestation of such approximating ability in young children is the mirror-error i.e., incapacity to differentiate letters and words from their mirrored versions.  Mirror-error is gradually lost through training in older children and may persist in literate and illiterate adults not exposed to language scripts needing mirror discrimination. The question whether the earliest ‘literate’ adult humans were as mirror-insensitive as modern toddlers and untrained adults, becomes enticing.  Keeping aesthetic and utilitarian (ease of seal/tool-making) aspects aside, it is intriguing that ancient hieroglyphics of the Egyptian and Indus scripts are mostly bilaterally symmetrical and mirror insensitive, except when depicting animals (see the seals from the Indus, Mesopotamian, and Egyptian collection, given at the end of this article). Passive aural imprinting potentially begins even when the baby is in the womb while the visual discriminating ability is acquired more actively between 1st and 2nd year after birth. It remains to be seen if a 2-year-old’s sensitivity to phonological (mispronunciation) errors in familiar words is greater than to visual distortions of familiar objects.

Conclusion

A 2-year-old has an astonishing capacity to recognise, remember, and recollect intricate information but evidently lacks the experience to separate seeds from weeds. His/her attention to the “irrelevant” details in anything they see and hear can challenge the limits of adult reason. I do not intend to ignore the quagmire in questions such as whether the human cognition is unique or whether a 2-year-old is a moral being. Even if we accept that a toddler is neither culturally nor cognitively as sophisticated as early humans (and other extinct Homo species) were, patterns in a 2-year-old learning to read pictorial graphemes (recalling associated aural cues) lit at least some gullies of the vast evolutionary mindscape of early ‘literate’ humans. The 2-year-old toddler can spot subtle differences between two similar-looking familiar pictorial graphemes but errs at differentiating them if the outer contours are identical. He does not shy away from guessing and equating familiar with unfamiliar by applying a less than stringent criteria for similarity compliance. The first ever formal writing by humans may have involved symbolic number/counting systems not meant to convey speech. However, the human ability to verbally interpret (read) symbols potentially predate invention of writing in any form. At a metaphysical level, this may mean that the early humans ‘actively’ sought meaning in novel, abstract and random objects, equating unknowns with knowns even when they are wildly dissimilar. Clever tasks designed for slightly older toddlers may help investigate this further. At a pragmatic level, 2-year-olds are early human (hunter-gatherer) reincarnates, who had learnt to guess and hedge their bets while deciphering weathered footprints (pictorial graphemes) of an animal, be that of a prey or a predator. 

Ancient Hieroglyphic Scripts: From left to right, an Animal seal from the Indus valley (2500 BCE), a temple facade from the Uruk period in Iran (3300 BCE), and an Egyptian slate (1500 BCE).

References

  1. Dehaene, S., & Cohen, L. (2011). The unique role of the visual word form area in reading. Trends in Cognitive Sciences, 15(6), 254-262.
  2. Dehaene, S., Nakamura, K., Jobert, A., Kuroki, C., Ogawa, S., & Cohen, L. (2010). Why do children make mirror errors in reading? Neural correlates of mirror invariance in the visual word form area. Neuroimage, 49(2), 1837-1848.
  3. Fernandes, T., Leite, I., & Kolinsky, R. (2016). Into the looking glass: Literacy acquisition and mirror invariance in preschool and first‐grade children. Child Development, 87(6), 2008-2025.
  4. Heldstab, S. A., Isler, K., Schuppli, C., & van Schaik, C. P. (2020). When ontogeny recapitulates phylogeny: Fixed neurodevelopmental sequence of manipulative skills among primates. Science Advances, 6(30), eabb4685.
  5. Higuchi, H., Okumura, Y., & Kobayashi, T. (2021). An eye-tracking study of letter-sound correspondence in Japanese-speaking 2-to 3-year-old toddlers. Scientific Reports, 11(1), 1-7.
  6. Houston, D. M., & Jusczyk, P. W. (2003). Infants’ long-term memory for the sound patterns of words and voices. Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance, 29(6), 1143.
  7. Hulme, C., & Snowling, M. J. (2013). Learning to read: What we know and what we need to understand better. Child Development Perspectives, 7(1), 1-5.
  8. Kantartzis, K., Imai, M., Evans, D., & Kita, S. (2019). Sound symbolism facilitates long-term retention of the semantic representation of novel verbs in three-year-olds. Languages, 4(2), 21.
  9. Lalonde, K., & Holt, R. F. (2015). Preschoolers benefit from visually salient speech cues. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 58(1), 135-150.
  10. Maurer, D., & Werker, J. F. (2014). Perceptual narrowing during infancy: A comparison of language and faces. Developmental Psychobiology, 56(2), 154-178.
  11. McDougall, S., Hulme, C., Ellis, A., & Monk, A. (1994). Learning to read: The role of short-term memory and phonological skills. Journal of Experimental Child Psychology, 58(1), 112-133.
  12. Mostow, J. S. (1992). Painted Poems, Forgotten Words. Poem-Pictures and Classical Japanese Literature. Monumenta Nipponica, 323-346.
  13. Olsson, L., Levit, G. S., & Hoßfeld, U. (2017). The “Biogenetic Law” in zoology: from Ernst Haeckel’s formulation to current approaches. Theory in Biosciences, 136(1), 19-29.
  14. Pegado, F., Nakamura, K., Cohen, L., & Dehaene, S. (2011). Breaking the symmetry: mirror discrimination for single letters but not for pictures in the Visual Word Form Area. Neuroimage, 55(2), 742-749.
  15. Sparavigna, A. C. (2009). Ancient Egyptian seals and scarabs. Available at SSRN 2823472.
  16. Sundara, M., Polka, L., & Genesee, F. (2006). Language-experience facilitates discrimination of/d-/in monolingual and bilingual acquisition of English. Cognition, 100(2), 369-388.
  17. Swingley, D. (2005). 11‐month‐olds’ knowledge of how familiar words sound. Developmental science, 8(5), 432-443.
  18. Swingley, D. (2016). Two-year-olds interpret novel phonological neighbors as familiar words. Developmental Psychology, 52(7), 1011.
  19. Yadav, N. (2019). Structure of Indus Script. Indian Journal of History of Science, 54, 125-134.
  20. Yoshida, K. A., Fennell, C. T., Swingley, D., & Werker, J. F. (2009). Fourteen‐month‐old infants learn similar‐sounding words. Developmental Science, 12(3), 412-418.
  21. Yu, L., & Reichle, E. D. (2017). Chinese versus English: Insights on cognition during reading. Trends in Cognitive Sciences, 21(10), 721-724.

ಕೋವಿಡ್ ಮಹಾಮಾರಿಯ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಎರಡನೇ ಅಲೆ – ಕಾರಣಕರ್ತರು ಮತ್ತು ಜವಾಬುದಾರರು

ಕರ್ನಾಟಕ ಮೊದಲಾಗಿ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳೂ ಕೋವಿಡ್ ಮಹಾಮಾರಿಯ ಎರಡನೇ ಅಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿವುದು ಎಷ್ಟು ಸರಿಯೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಜನರ ಬವಣೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿಯೂ ಗಮನಿಸದಂತೆ ಇರುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ.
ಅನೇಕರು ಭಾರತದ ಲಸಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಲಸಿಕೆ ಪಡೆಯುವುದು ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಜನರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ವಿಫಲವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದೂ ಅಷ್ಟು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಲಸಿಕೆಗಳು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. ಅದರ ಮಹತ್ವ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೂ ತಿಳಿದಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಹೊಸ ಕೋವಿಡ್ ಲಸಿಕೆಗಳ “ತರಾತುರಿ”ಯು ಅನೇಕರನ್ನು ಅಧೀರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದು ನಿಜ. ಆ ಕಸಿವಿಸಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲಸಿಕೆಗಳು ಎಂಬ ಗರ್ವ ಆರೋಗ್ಯಕರವಾದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ನಾವೇ ತಯಾರಿಸಿಕೊಂಡೆವು, ಅದೇ ಲಸಿಕೆಯ ಜೀವನ ಸಾರ್ಥಕ್ಯ ಎನ್ನುವಂಥ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ಲಸಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಯಾವ ಉಪಯೋಗವೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದಷ್ಟೇ ಹೇಳಿ ಆ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಡುತ್ತೇನೆ.


ಭಾರತವು ಕೋವಿಡ್ ಲಸಿಕೆಗಳನ್ನು ರಪ್ತು ಮಾಡಿದ್ದರಲ್ಲೂ ಯಾವ ತಪ್ಪೂ ಇಲ್ಲ. ಭಾರತ ಅಂತಃಕರಣವುಳ್ಳ ದೇಶ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಕೊಡುವ, ನಮಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಅಸಹಾಯಕವಾದ ನೆರೆಯ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೆಗಲೆಣೆ ಆಗುವ ಸದುದ್ದೇಶ ಲಸಿಕೆಯ ರಪ್ತು ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕಾದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲ, ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯೂ ಅಷ್ಟು ಅಗ್ಗವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಎಡವಿರುವುದು ಲಸಿಕೆ ರಫ್ತು ಅಥವಾ ಲಸಿಕೆ ಕೊಡುವ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಇಂದಿನ ಶೋಚನೀಯ (ತಾತ್ಕಾಲಿಕ) ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮೂರು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಮೊದಲನೇದು, ಭಾರತ ದೇಶವು ಮಹಾಮಾರಿಯ ಎರಡನೇ ಅಲೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದು ಕಷ್ಟ. ಆದರೆ ಆ ಅಲೆಯ ಅಬ್ಬರ ಇಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಇರಲಿದೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಯಾರಲ್ಲಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ೨೦೨೦ ರ ಮೊದಲ ಕೋವಿಡ್ ಅಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಂಕಿತರ ಮತ್ತು ಸಾವಿಗೀಡಾದವರ ಅಂಕಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ದಾಖಲು ಮಾಡದೇ ಇದ್ದುದರ ಕಾರಣದಿಂದ ಮಹಾಮಾರಿಯು ಹರಡುವ ಸಂಭಾವ್ಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಸರಿಯಾದ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಎರಡನೆಯದು, “ಕೋವಿಡ್ ಮಹಾಮಾರಿಯನ್ನು ಭಾರತವು ಜಯಿಸಿದ್ದು ಆಗಿದೆ, ಜಗತ್ತಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಪೊಳ್ಳು ಜಂಭದಿಂದ ಬೀಗುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ ಸರ್ಕಾರಿ (ಅ) ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಣಗಳು.

ಮೂರನೆಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣವಾಯು ಕಸಿಯುವ ಕಾರಣ ಮತ್ತೊಂದಿದೆ. ಅದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಡುವಿನ ನಂಬುಗೆಯ ಕೊರತೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಯೋಜನೆಗಳೂ ಎರಡು ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲು ಎಂದು ಶೇಕಡಾವಾರು ಹೇಳುವ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಒಂದು ಕಡೆ. ಅದನ್ನು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಬಿಡೋಣ. ಜನರಿಗೆ ಮಂಕು ಬೂದಿ ಎರಚುವ ಚುನಾವಣಾ ತಂತ್ರಗಳಿಂದ ಜನರ ಹಣ ಪೋಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಗಬೇಕಾದ ಕೆಲಸಗಳು ಆಗದೇ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಕ್ಷವಾರು ಲೇಬಲ್ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರು ಯಾರು ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ “ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವೇ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಮೂಲಾಧಾರ” ಎಂದು ಗೋಣಾಡಿಸುವ ಭಟ್ಟಂಗಿಗಳು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕೋವಿಡ್ ಮಹಾಮಾರಿಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವಾಗ ಯಾರು ಜವಾಬ್ದಾರರು ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ “ಜನ ಸತ್ತರೆ ಅದಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕಳಪೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾರಣ” ಎಂದು ತಕ್ಷಣ ಉತ್ತರಿಸುವವರು ಅವರೇ. ಮಹಾಮಾರಿಯು ಎರಡು ಅಲೆಗಳ ನಡುವೆ ವಿರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರು ತೋರಿದ ಅಜಾಕರೂಕ ವರ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಒಂದನ್ನೇ ದೂರುವಷ್ಟು ದಡ್ಡ ನಾನಲ್ಲ (ಸ್ವಲ್ಪ ದಡ್ಡ ಆಗಿರಬಹುದು). ಆದರೆ, ಎರಡನೇ ಅಲೆಯು ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಎರಡು ವಾರಗಳು ಕಳೆದರೂ ಅದನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು, ಜಾತಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕುತ್ತಾ ಊರೂರು ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಮತ್ತು ವಿಪಕ್ಪ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೆ ಹಾರ ಹಾಕಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊಡುವಷ್ಟು ಮುಟ್ಠಾಳನೂ ನಾನಲ್ಲ. ನೀರು ಮೂಗಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೀರಿ ಹರಿಯಿತು ಎಂದು ಗೊತ್ತಾದಾಗ ಈಗ “ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳೇ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಿ” ಎಂದು ಉಪದೇಶ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ನಿಂದಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮಿಕ್ಕಂತೆ, ಈಗಾಗಲೇ ಶಿಥಿಲವಾಗಿರುವ ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡಿ ಕೋವಿಡ್ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕೈ ಮೀರಿರುವುದಕ್ಕೆ ಬಹುತೇಕ ಕಾರಣಗಳು ಮೂರು (1) ನಾವೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ನಗರ ಜೀವನ ಕೇಂದ್ರಿತ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗಳು, (2) ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುದಾದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ಅಡ್ಡಿ ಮಾಡುವ ಮನೆಮುರುಕರ ಮಾಫಿಯಾ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಕರಗಿಹೋಗಿರುವುದು, (3) ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವೈಭವೀಕರಿಸಿ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಜೀವನ ಶೈಲಿ, ಎಂಬುದು ಅನೇಕರಿಗೆ ಅಪ್ರಿಯವಾದರೂ ಸತ್ಯ. ಪರಿಹಾರ ಸೂಚಿಸಲು ನಾನು ವಿಷಯ ತಜ್ಞನಲ್ಲ. ವಿಷಯ ತಜ್ಞನಾಗುವುದರಿಂದ ಪರಿಹಾರ ಸೂಚಿಸಲು ಅಥವಾ ಪರಿಸ್ಥಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಖಾತರಿ ಎಂದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಇಂದೂ ಇಲ್ಲ. “ಒಗ್ಗಟ್ಟಾಗಿ ಹೋರಾಡೋಣ. ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದಾಗೋಣ” ಎನ್ನುವ ಬರಿಗೊಡಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಿವೆ ನೀರಿಲ್ಲದ ನಲ್ಲಿಗಳು.

ಚೊಚ್ಚಲ ಬಾಣಂತನವು ಎಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕು?

ಬಾಣಂತನವು ತವರು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ನಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕ ಹಟವು ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತಿರುವ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ “ಬಾಣಂತಿ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಎಲ್ಲಿರುತ್ತವೋ ಅಲ್ಲೇ ಅವರೂ ಇರಬೇಕು” ಎಂದು ಬಹಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹೇಳುವ ಅಂಕಣ ಬರಹವೊಂದು ಮೊನ್ನೆ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿತ್ತು (ಸಂಗತ – “ಸೌಖ್ಯಕ್ಕೆ ತೊಡಕಾಗದಿರಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ” 10-06-2022– ಎಚ್ ಕೆ ಶರತ್). ಹಾಗೆ ತಮ್ಮ ವಾದವನ್ನು ಸಮರ್ಥನೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಲೇಖಕರು ಕೊಟ್ಟಿರುವುವೆಲ್ಲವೂ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭದ ಉದಾಹರಣೆಗಳೇ ಆಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.  ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಪಣಕ್ಕಿಡುವುದನ್ನು ಯಾರೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.  ಮದುವೆಯಾದ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳಿಗೆ ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ತಾಯಿ ಬದುಕಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದಾದರೆ ಅಥವಾ ಇದ್ದರೂ ಅವರೇ ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅಷ್ಟು ಶಕ್ತರಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಲವಂತವಾಗಿ ತವರು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಬಾಣಂತನ ನಡೆಯಬೇಕು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮನುಷ್ಯತ್ವ ಇರುವ ಯಾರೂ ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. ಒತ್ತಾಯ ಮಾಡುವುದು ಅಪರಾಧವೂ ಆದೀತು. ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಚೊಚ್ಚಲ ಬಾಣಂತಿಯ (ಎರಡನೇ ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುವ ಅನುಭವಿ ತಾಯಿಯ ವಿಚಾರ ಬೇರೆ) ತವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟ ಅನುಕೂಲಗಳ ಕೊರತೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ, ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟೂ ಮಟ್ಟಿಗೆ  ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಒಡನಾಟ ಬಾಣಂತಿಗೆ ದೊರಕುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಾಸೆ ಕೊಡಬೇಕಾದ್ದು ಗಂಡನ ಮನೆಯವರ ಕರ್ತವ್ಯವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಗು ಹುಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಬಸುರಿಯ ಆರೋಗ್ಯವು ಅಸಹಜ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ತೋರಿದ್ದೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಹೆರಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ಬೇಕಾಗಬಹುದು ಎನ್ನುವ ಅನುಮಾನವನ್ನು ವೈದ್ಯರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಸುರಿ, ಬಾಣಂತಿಯ ಆರೈಕೆಯು ಮಾದರಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಇರುವಲ್ಲಿಯೇ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಆಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಹಜ ಹೆರಿಗೆಯ ಅಥವಾ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಇರದ ಸಿಸೇರಿಯನ್ ಮೂಲಕ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಮಗುವನ್ನು ಹಡೆದ, ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಯಾವ ದೊಡ್ಡ ತೊಂದರೆಗಳೂ ಇಲ್ಲದ ಚೊಚ್ಚಲ ಬಾಣಂತಿಗೆ ಅವಳ ತವರು ಮನೆ ಎಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ ಅದೇ ಸೂಕ್ತವಾದ ಆರೈಕೆಯ ತಾಣ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಯಾವುದೋ ಆದರ್ಶದ ಮಾತುಗಳಾಗಿರದೆ ಭಾರತದ ಇಂದಿನ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದಾಗಿದೆ. 

ಮದುವೆಯಾದ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳು ತನ್ನ ಗಂಡನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸುವುದು ಅನಾದಿಯಿಂದಲೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಅದರ ತಪ್ಪು ಒಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದರ ಬದಲಿಗೆ “ನಮ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆ  ಹೀಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಯ ಆವಶ್ಯಕತೆಯೂ ಇದೆ. ಈಗ ಇರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ನಡವಳಿಕೆಯು ಸೂಕ್ತ” ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದರೆ ಗೋಜಲಂತೆ ಕಾಣುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಘೋರವೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮೊದಲ ಬಾಣಂತನವು ತವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದರ ಅನುಕೂಲಗಳೂ ಇವೆ. ಭಾರತದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಮದುವೆಯಾಗುವ ವಯಸ್ಸು ಸರಾಸರಿ 19.3 ವರ್ಷ ಎಂದು 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.  ಈಗಿನ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವರೆಗಾದರೂ ಶಾಲೆ ಓದಿರುವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರೋಗ್ಯದ ಅರಿವುಳ್ಳ ಮದುವೆಯಾದ 20 ವರ್ಷದ ಹೆಣ್ಣುಮಗಳು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಗುವನ್ನು ಹಡೆಯಲು ಸರಾಸರಿ ಒಂದು ವರ್ಷವಾದರೂ ಕಾಯಬಹುದು. ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಎರಡು ವರ್ಷವೇ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೂ ಚೊಚ್ಚಲ ಬಸಿರಿನಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 22 ವರ್ಷ ಆಗಿರಬಹುದು. ತನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರೊಂದಿಗೆ ತವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ 20 ವರ್ಷ ಬೆಳೆದ ಹುಡುಗಿಯು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಾನು ಸೇರಿದ ಗಂಡನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ (ಎಷ್ಟೇ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇದ್ದರೂ) ತವರು ಮನೆಯ ಸಲುಗೆ ಮತ್ತು ನಿಸ್ಸಂಕೋಚ ನಡವಳಿಕೆಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತೆರೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬಸುರು ಮತ್ತು ಬಾಣಂತನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಹಾರ್ಮೋನ್-ಸಂಬಂಧಿತ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.  ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಯ ಬಸುರಿನ ಒಂಭತ್ತು ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಮೂರು ಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ.  ಆದರೆ, ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬರೆದ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಬರಹಗಳನ್ನು ಓದಿದರೆ ಅವರು ಮನುಷ್ಯ ಬಸುರನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳುಗಳು ಎಂದು ಗುರ್ತಿಸುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು.  ಮನುಷ್ಯನ ಮಗುವು ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಅಸಹಾಯಕನಾಗಿ/ಳಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂಬುದು ಅದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕಾರಣ. ಹುಟ್ಟಿದ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಆ ಎಳೆಯ ಮಗುವು ತಾಯಿಯ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದಷ್ಟೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ತಾಯಿಯ ಹೊಟ್ಟೆಯ ರಕ್ಷಾಕವಚ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಅಷ್ಟೇ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೂ ಮಗುವಿನಂತೆಯೇ ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಚೊಚ್ಚಲ ಬಾಣಂತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಎರಡನೇ ಮಗುವಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡುವ ಅನುಭವಿ ತಾಯಿಯ ವಿಚಾರ ಬೇರೆ). ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ 22 ರಿಂದ 28 ವರ್ಷದ ಬಾಣಂತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಎಳೆ ಮಗುವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅರ್ಹತೆ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವವರು ಅವಳ ತಾಯಿ, ಅಂದರೆ ಆ ಮಗುವಿನ ಅಜ್ಜಿ. ತನ್ನ ಮಗಳ ದೇಹ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂಥದ್ದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಗಳಷ್ಟೇ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಅವಳ ತಾಯಿ.  ತನಗೆ ಏನು ಬೇಕು, ಎಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬೇಕು, ಏನು ಬೇಡ ಎಂದು ಯೋಚಿಸುವಷ್ಟು ತ್ರಾಣ ಚೊಚ್ಚಲ ಎಳೆ ಬಾಣಂತಿಗೆ ಇರುವುದು ಕಷ್ಟ. ಗಟ್ಟಿಗಿತ್ತಿಯರು ಇರಬಹುದು. ಬಹುಪಾಲು ಬಾಣಂತಿಯರಿಗೆ ಕಷ್ಟ. ಗಂಡನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಮ್ ನಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆಸರೆಗಳು ಸಿಗಬಹುದು. ಕೆಲವು ವಿಷಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದೊಂದೇ ದಾರಿಯೂ ಆಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಆರೈಕೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಿಚಾರ ಬಂದಾಗ ಆ ಬಾಣಂತಿಯ ಗಂಡನು ಅವಳ ಅಮ್ಮನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತುಂಬುವುದು ಕಷ್ಟ. 

ಹೆಣ್ಣು ಎಷ್ಟು ಓದಿದ್ದಾಳೆ ಎನ್ನುವುದು ಅವಳು ಯಾವಾಗ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ಮೊದಲ ಮಗುವನ್ನು ಹಡೆಯುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ ಎನ್ನುವುದು ಈಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲೂ ನಿಜ. ಅದು ಅವಳ ನಿರ್ಧಾರವೂ ಆಗುವುದು ಅವಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಇದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಮೊದಲ ಮಗುವನ್ನು ಹಡೆಯುವಾಗ ಆ ಬಸುರಿಯ ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಅವಳು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯೂ, ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂತುಳಿತಳಾಗಿಯೂ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದೂ ನಿಜವೇ. ಆದರೆ, ಹೆಣ್ಣು ತನ್ನಿಷ್ಟ ಬಂದಾಗ ಬಸುರಾಗುತ್ತೇನೆ, ಮೊದಲ ಮಗುವನ್ನು ಹಡೆಯುತ್ತೇನೆ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಕೃತಿ ನಿಯಮಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವ ವಿಚಾರ. ತಡವಾಗಿ, ಅಂದರೆ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ 35 ವರ್ಷ ದಾಟಿದ ಮೇಲೆ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಸುರಾದಾಗ ಅನೇಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸವಾಲುಗಳು ತಾನಾಗಿ ಎದುರಾಗುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಬಸುರಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸವಲತ್ತು ಇರುವಲ್ಲಿಯೇ ಆರೈಕೆ ಸಿಗುವಂತಾದರೆ ಅಪಾಯಗಳು ಕಡಿಮೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯದೆ, ಚೊಚ್ಚಲ ಬಾಣಂತಿಯ ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಅವಳ ತಾಯಿಯ (ಮಗುವಿನ ಅಜ್ಜಿಯ) ವಯಸ್ಸೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮರೆಯಬಾರದು. ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಗುವಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಗಂಡಿಗೆ ಕೆಲಸದಿಂದ ರಜೆಯನ್ನೂ ಕೊಡುವ ಪರಿಪಾಠ ಈಗ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಅದು ಒಳ್ಳೆಯದೂ ಸಹ. ಆದರೆ ಇದು ಉಳ್ಳವರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿವಂತರು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪರಿಹಾರ. ಎಷ್ಟು ಜನ ಗಂಡಸರಿಗೆ ರಜೆ ಸಿಗಬಲ್ಲ ಕೆಲಸ ಇರುತ್ತದೆ? ಎಷ್ಟು ಜನಕ್ಕೆ ರಜೆ ಸಿಕ್ಕರೆ ಸಂಬಳ ಸಿಗುತ್ತದೆ? ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಬಲಳಾದ ಚೊಚ್ಚಲ ಬಾಣಂತಿಯು ಹಣ ಕೊಟ್ಟು ದಾದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಎಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳೋಣ. ಆದರೆ, ಆ ಸವಲತ್ತು ಕೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭವು ಅಪರೂಪದ ಅಪವಾದವಾಗಿರಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಲಿಖಿತ ನಿಯಮವಾಗಬೇಕೇ ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲು.

ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಭಾರತ ದೇಶದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಇರುವ ಸಮಾಧಾನಕರ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ್ದೂ ಒಂದು ಎಂಬುದು ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಜನರ ಅನುಭವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೇಳಬಹುದು.  ಆದರೆ, ವಿಶೇಷ ಮತ್ತು ಪರಿಣತ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲೇ ತುಂಬಿಕೊಂಡುರುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರುವ ಸಂಗತಿ.  ಇದು ನಮ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಕೆಟ್ಟ ಆಯಾಮವೂ ಹೌದು. ಹಾಗೆಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಬಸುರಿಯರೂ ಮುಂಜಾಗ್ರತಾ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅನಗತ್ಯ ಆತಂಕದಲ್ಲಿ  ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೋ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಹೋಮಿಗೆ ಬಂದು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹಡೆಯಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಬರಬಾರದು.  ಮನುಷ್ಯನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆವರೆಗೂ (ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ) ಬಸುರಿಯು ಮಗುವನ್ನು  ಹಡೆಯುವಾಗ ಮಗು ಅಥವಾ ತಾಯಿ ಅಥವಾ ಇಬ್ಬರೂ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸಾವಿಗೀಡಾಗುತ್ತಿದುದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತು.  ಅದನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ಸಮಚಿತ್ತದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದೂ ಸಂಬಂಧಿಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು.  ಈಗ ಹಾಗಿಲ್ಲ.  ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸುಧಾರಿಸಿವೆ. ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಗುವಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಹಂತ ಹಂತದಲ್ಲೂ ದಾಖಲಿಸಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಔಷಧ ಉಪಚಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಏಳ್ಗೆ ಆಗಿದೆ (ಅಂತಹ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವರೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ವಿಪರ್ಯಾಸ).  ಆದಷ್ಟೂ ಚೊಕ್ಕಟವಾದ ಸುರಕ್ಷಿತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟೂ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹೆರಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಜ ಹೆರಿಗೆ ಆಗುವಂತಾಗಲಿ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯು ಬಹುಪಾಲು ಜನರ ನೈಜ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದುದು. ಎಲ್ಲಾ ಸರಿಯಿದೆ ಎಂಬ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನೂ ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೈ ಮೀರುವ ಅಸಹಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಬರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯೂ ಹೇಳಿ-ಕೇಳಿ ಬರುವಂಥದ್ದಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಪಾಯಗಳು ಕಡಿಮೆ ಆಗಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸಬಹುದು.  ದುರಂತಗಳು ಕಡಿಮೆ ಆಗುವಂತೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಆರೋಗ್ಯ ಆಡಳಿತ (ಪ್ರಿವೆಂಟಿವ್ ಕೇರ್) ಸೇವೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಬಹುದು. ಉಚಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಕೈಗೆಟಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಲ್ಲೂ ಸಿಗುವಂತಾಗಬೇಕು. ಅಂತಹ ಸೇವೆಯು 10 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರಲಿ 40 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರಲಿ, ಅದು ಇವತ್ತಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೂರವಲ್ಲ. ಬಸುರು, ಹಡೆಯುವುದು, ಮತ್ತು ಮುಪ್ಪು ಅನಾರೋಗ್ಯವಲ್ಲ.  ಅವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು. ಅವುಗಳ ಕುರಿತು ಕುತೂಹಲ ಇರಬೇಕು, ಭೀತಿ ಆತಂಕಗಳಿಗೆ ಇಂಬು ಕೊಡಬಾರದು. ಇದನ್ನು ಮನಗಂಡಿರುವ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕಿಂತ ಶಕ್ತವಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು ತಮಗೆ ಒಗ್ಗುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಿಗಬಹುದಾದ ಆರೈಕೆಯತ್ತ ಒಲವು ತೋರುತ್ತಿವೆ.

ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರ ಮಗುವಿನ ಆರೈಕೆಯ ನಿಸರ್ಗದತ್ತ ಜವಾಬುದಾರಳು ತಾಯಿಯೇ ಆಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ತಂದೆಯ ಪಾತ್ರವೂ ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಂಡರಿಯದಷ್ಟು (ಒಳ್ಳಿತಿಗಾಗಿ) ಬದಲಾಗಿದೆ.  ಆದರೂ ತನ್ನ ಸಹಧರ್ಮವನ್ನು ಮರೆತ ಗಂಡ ಆಕೆಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಅವನು ಬೆಳೆದ ವಾತಾವರಣದ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೊರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಬರುವ ತಾಯಂದಿರೇ ತಿದ್ದಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆಂಬ ವಿಶ್ವಾಸ ನಮ್ಮಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಹಾಗೆಂದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಾಯಿಯ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಕಟ್ಟುವುದಲ್ಲ. ಮಗುವಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ಅದರ ತಂದೆ, ಅಜ್ಜ, ಅಜ್ಜಿ, ಕುಟುಂಬದ ಆಪ್ತರೆಲ್ಲರ ಮೇಲೂ ಇರುತ್ತದೆ. ನಾವು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಎಂದು ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಅಂಟಿಸುವ ಅನೇಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಪಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲೂ ಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಬಾಣಂತನ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲೂ ಕೆಲವು ಅಸಮಂಜಸ ನಂಬಿಕೆಗಳೂ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಯಾವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೂ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.  ರೂಢಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಳು ಯಾವುದು ಜೊಳ್ಳು ಯಾವುದು ಎಂದು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ಇಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ  ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ಸಮಾಜವನ್ನು ಮುಂದೆ ಕಾಪಾಡಲೂಬಹುದು.

ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳದ್ದು ತುಂಗೆ, ಕೃಷ್ಣೆ, ಕಾವೇರಿಯರ ಪ್ರವಾಹ

ಕರ್ನಾಟಕದ ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯ ವಸ್ತುವಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅದರ ರಾಜಕೀಯ ದುರ್ನಾತವು ಸ್ಟ್ರಾಟೊಸ್ಫಿಯರ್ ಎತ್ತರವನ್ನು ಮೀರಿ ಪರಲೋಕದವರ ಮೂಗನ್ನೂ ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಆಗಿದೆ. ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಅದು ೧೦ ನೇ ತರಗತಿಯ ಕನ್ನಡ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರಿಸಿರುವ ಶತಾವಧಾನಿ ರಾ ಗಣೇಶರ “ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಾರತೀಯ ಚಿಂತನೆಗಳು” ಎಂಬ ಹಣೆ ಪಟ್ಟಿ ಇರುವ ಗದ್ಯಭಾಗವನ್ನು ಕುರುತಾದ್ದು. ಆ ಗದ್ಯ ಹೇಳ ಹೊರಟಿರುವ ವಿಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕರಲ್ಲಿ ತಕರಾರು ಇದೆ. ನನ್ನನ್ನು ಗದ್ಯಭಾಗದ ವಿಷಯವು ಬಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ತಕರಾರು ಇರುವುದು ಅದನ್ನು ಬರೆದಿರುವ ಶ್ರೀಯುತ ರಾ ಗಣೇಶರ ಕನ್ನಡದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ. ಅವರದ್ದು ಕನ್ನಡವೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ಇದೆ ಎಂದು ನೀವು ಭಾವಿಸಿದರೂ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಆ ಲೇಖನದ ಕುರಿತಾಗಿ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಮೊನ್ನೆ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಅಂಕಣ ಬರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು (ಪ್ರಜಾವಾಣಿ, ಸಂಗತ, ಭಾರತೀಯ ಚಿಂತನೆಗಳ ಸಮರ್ಥನೆ, ೨೭. ೦೫. ೨೦೨೨). ಅದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಯ ರೀತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಶ್ರೀಯುತರು “ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ಆಕ್ಷೇಪಗಳು ತೀರ ಸಾಪೇಕ್ಷ. ಪಂಪ, ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ, ಕುವೆಂಪು ಅಂಥವರ ಭಾಷೆ ಕಠಿಣವಾದರೆ ನನ್ನದೂ ಆಗಲಿ. ಈ ಗಂಗಾನದಿಯಲ್ಲಿ ನಾನೂ ಒಂದು ಹನಿಯೆಂಬ ನಮ್ರವಾದ ಹೆಮ್ಮೆ ನನ್ನದು” — ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಪಂಪ ಮತ್ತು ಕುಮಾರವ್ಯಾಸರ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಸೆ ಅವರಿಗೆ. ಕನ್ನಡ ಸಾಮಾನ್ಯನಾದ ನಾನು ಶತಾವಧಾನಿ ರಾ ಗಣೇಶ ಅವರ ಮೂಲ ಬರಹ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯ ಸಂಗತ ಸಮರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ತನವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ತಿಣುಕಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಪಂಪ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸರದು ಗಂಗೆಯ ಪ್ರವಾಹವಲ್ಲ. ಅವರು ಅಪ್ಪಟ ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು. ಅವರದ್ದು ತುಂಗೆಯೋ ಕೃಷ್ಣೆಯೋ ಅಥವಾ ಕಾವೇರಿಯ ಹರಿವು ಆಗಿತ್ತೆಂಬ ಭಾವವನ್ನು ರಾ ಗಣೇಶರಂಥ ಸಂಸ್ಕೃತ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದೇ. ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳನ್ನು ಕುವೆಂಪು ಬೇರೆಯವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ನಿಜ. ಕನ್ನಡದ ಎಲ್ಲಾ ದೊಡ್ಡ ಕವಿಗಳೂ ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ದುಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವ ಭಾಷೆಯ ಯಾವ ಪದ ಸಂಪತ್ತನ್ನೇ ಆಗಲಿ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ ಇರಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನದೇ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿರುವುದು ಕನ್ನಡದ ಅಗ್ಗಳಿಕೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮನೆಮನೆಗಳ ದೇವರ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಗೆ ಪೂಜೆ ಯಾವತ್ತೂ ಸಲ್ಲುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯೂ ಇದೆ. ಆದರೆ, ನಾವು ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಕಾವೇರಿ. ಕುವೆಂಪು ಅವರಲ್ಲಿದ್ದ ರಕ್ತಗತ “ಆರ್ದ್ರ” ಕನ್ನಡ ಅಭಿಮಾನಕ್ಕೂ ಶತಾವಧಾನಿಗಳಂಥ ಸಂಸ್ಕೃತ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಕನ್ನಡದ ಮೂಗಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಸವರುವಾಗ ತೋರಿಸುವ “ಶುಷ್ಕ” ಕನ್ನಡ ಕನಿಕರಕ್ಕೂ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವುದುಂಟೇ? ಆಕ್ಷೇಪಗಳು ಸಾಪೇಕ್ಷವಂತೆ. ಅಯ್ಯೋ. ಅವರಿಗೆ ಅಂತಹ ಬಯಕೆ ಇದ್ದರೆ ಕಾಳಿದಾಸ ಭಾಸಾದಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಳ್ಳಲಿ. ಕಾಳಿದಾಸನೂ ಒಪ್ಪಬಹುದು. ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಕುಣಿಯುವ ಕನ್ನಡಿಗರು ಯಾರೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಮರೆತಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದೇ ಹೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಖೇಚರರಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಕನ್ನಡದ ಮೇಲೆ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪ್ರಭಾವ ಇದ್ದೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪ್ರಭಾವಳಿ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಎನ್ನ ಕಾಲೇ ಕಂಬ (ಕನ್ನಡ). ಶಿರವು ಹೊನ್ನ ಕಳಶವೇ ಆಗಿದೆ. ಅದು ಸ್ವರ್ಣ ಕಲಶವಲ್ಲ.

ನನ್ನ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯ ವಾಚಕರ ವಾಣಿಗೆ ಕಳಿಸಿದ್ದೆ. ಆದರೆ, ಆ ಪತ್ರಿಕೆಯವರಿಗೆ ತಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ನಾಲ್ಕಾರು ಮಂದಿ ಬರೆಯುವ ಪತ್ರಗಳ ಹೊರತಾಗಿರುವ ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳು, ನೇರ ನುಡಿಯ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಮಾತುಗಳು ಕಾಣಿಸುವುದು ಅಪರೂಪ. ಹಾಗಾಗಿ, ಇದನ್ನು ನನ್ನ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲೇ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಮಾಯಾಮೃಗ – ಯುಟ್ಯೂಬ್ ಮರುಪ್ರಸಾರ – ಕೆಲವು ಅನಿಸಿಕೆಗಳು

1990 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಮಾಯಾಮೃಗ ಕನ್ನಡ ಮೆಗಾಧಾರಾವಾಹಿಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು. ಬಿಟ್ಟು ಬಿಟ್ಟು ನೋಡಿದ ಕಥೆಯ ಅಲ್ಪ ನೆನಪು ಉಳಿದುದ್ದು ಅದೂ ಕೂಡ ಪೂರ್ಣ ಮಸುಕಾಗಿತ್ತು. ಯು ಟ್ಯೂಬಿನಲ್ಲಿ ಮರುಪ್ರಸಾರ ಆರಂಭವಾಗಿ ಇನ್ನೇನು ಒಂದು ವರ್ಷವಾಗುತ್ತಾ ಬಂತು. ಈಗಿನ ಬಹುತೇಕ ತಲೆಮಾಸಿದವರು ಮಾಡುವ ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಟಿವಿ ಕಳಪೆ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಕನ್ನಡ ರೂಪಾಂತರ-ಅನಿಷ್ಟಗಳನ್ನು ಧಾರಾವಾಹಿಯೆಂದು ನಾನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಅವೆಲ್ಲ ಹಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಜೀರ್ಣವಾದವರು ಕಕ್ಕಲು ಹೇಲಲು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ದುರ್ಮಾರ್ಗಗಳು. ಆದರೆ ಮಾಯಾಮೃಗ, ಅರ್ಧಸತ್ಯ, ಗರ್ವ, ಮೂಡಲಮನೆ ಮುಂತಾದ ಕನ್ನಡ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆಯುಳ್ಳ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ಅನುಭವ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಒಂದು ಸಶಕ್ತ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನೋ ಅಥವಾ ಕಥನ ನೀಳ್ಗವನವನ್ನೋ ಆಸ್ವಾದಿಸುವದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರವಾದುದು. ಗೌರಿ ಬಿದನೂರಿನ ಟಿ ಎನ್ ಸೀತಾರಾಮರ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳನ್ನು ಅನೇಕರು ಕೋರ್ಟಿನ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.  ನಾನೂ ಅದರ ಅಭಿಮಾನಿಯೇ.  ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ಮನುಷ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಚಿತ್ರಣ.  ಸಹಜ ಚಿತ್ರಣ.  ಅಂತಹ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿದ ಮಾಯಾಮೃಗದ ಪಾತ್ರಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು/ಲೌಕಿಕ ಒಡನಾಟಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ಕಥಾನಕದ ನೈತಿಕ ಕಂಬಗಳಾಗಿ ಕೆಲವು ಪಾತ್ರಗಳಿವೆ. ಈ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ ಸಹಜ ನ್ಯೂನತೆಗಳು ಕಡಿಮೆ. ಇಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಪಾತ್ರವೂ ಒಂದು (ಮಾಳವಿಕಾ, ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಶಾಂತಕುಮಾರ್ ಮಿಕ್ಕ ಎರಡು ಅಂತಹ ಪಾತ್ರಗಳು).

ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾ – ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಮತ್ತು ಅವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬಲ್ಲ ಗೆಳೆಯ ಸಂತಾನಂ ಅವರ ನಡುವಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ನವಿರು ಹಿಡಿಸುವುದು ನಿಶ್ಚಯ.  ಆದರೆ,  ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲೂ ಇರದ ವ್ಯಾತ್ಸಲ್ಯವನ್ನು ತಂಗಿಯ ಮಗಳು ವಿದ್ಯಾಳಲ್ಲಿ ತೋರುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ಗಮನಿಸಿರುತ್ತೀರಿ. ಅದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು (೧) ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ (ನತದೃಷ್ಟ) ತಂಗಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು (ನತದೃಷ್ಟೆ) ವಿದ್ಯಾಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದೂ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು (೨) ವಿದ್ಯಾಳು (ತನ್ನ ತಾಯಿಯಂತೆಯೇ) ಮಾವನ ಆಸೆ, ಬೇಕು ಬೇಡಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವಳಾಗಿದ್ದುದೂ ಇರಬಹುದು (ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಜ್ವರ ಬಂದಾಗ ಅವಳು ಬಂದು ಅಡಿಗೆ ಮಾಡುವುದು, ಮಜ್ಜಿಗೆ ಹುಳಿಯ ಜೊತೆ ಕಟ್ಟು ಸಾರು), (೩) ಅವಳು ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆ ಶುರು ಮಾಡಿದಾಗ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ಅವಳನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುವಾಗ ಅವರ ಭಾವದಲ್ಲಿ ತುಳುಕುವ ಮಮತೆ,  ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಸಂಗತಿಗಳು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ.  ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವಿಶೇಷವಾದ ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧ.  ಪೋಷಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಕಾಶ ಇರದೇ ಹೋದದ್ದು ದುರದೃಷ್ಟಕರ.

ಮಾಳವಿಕಾ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥರ ವಿಶ್ವಾಸ –  ಶರ್ಮಿಳಾಳ ಗಂಡ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಮಾಳವಿಕಾಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ವಿಶ್ವಾಸವೂ ನನ್ನನ್ನು ಸೆಳೆದ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.  ಕಂತು ೧೬೯ ರಲ್ಲಿ ಮಾಳವಿಕಾ ತನ್ನ ವಕೀಲ ಗುರು ಸಿಎಸ್ಪಿ ಅವರಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ವಿಚಾರವನ್ನು ಹೇಳುವಾಗಿನ ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ನೈಜ ಸಂಕಟವನ್ನು ಆ ದೃಶ್ಯ ಅತ್ಯದ್ಭುತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿತ್ತು.  ಮಾಳವಿಕಾಳ ಅನೇಕ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಶಕ್ತಿಯುತ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅದೂ ಒಂದು.  ಕಂತು ೨೬೬ ರಲ್ಲಿ ಮಾಳವಿಕಾ ತನ್ನ ತಂದೆ ನಾರಾಯಣ ಮೂರ್ತಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಆಡುವ ಮಾತುಗಳೂ ಬಹಳ ತೂಕದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದುವು.  ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವಳು ತಾತ್ಸಾರವಿರುವಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಸಮ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸಿದ್ಧಾರ್ಥನ ಸಾವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿತು.  ಅವಳ ಅಪ್ಪ ಕಗ್ಗವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ “ಪ್ರೀತಿಯ ಹಾರ ಉರುಳಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಬಿಡದೆ ಅದನ್ನು ತರಿದು ಬಿಡು” ಎಂದು ಹೇಳುವುದೂ ಸಹ ಮರೆಯಲಾಗದ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. 

ಕೃಷ್ಣಪ್ರಸಾದನ ಬಹುಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ – ಮಾಳವಿಕಾಳ ಗಂಡ ಕೃಷ್ಣಪ್ರಸಾದನದು ಅವನ ಅಮ್ಮನಿಗಿಂತಾ ಬಹು ಸಂಕೀರ್ಣ ಪಾತ್ರ.  ಮಾಳವಿಕಾಳ ಅತ್ತೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವುದು ಬಹಳ ಸುಲಭ.  ಆದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದನಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯದು ಕೆಟ್ಟದರ ಅನಿಶ್ಚಿತ (ನೆಲೆಯಿಲ್ಲದ) ಅಲೆಮಾರಿತನವನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ.  ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಳವಿಕಾ ಸಹ ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರೇಮಿಸಬೇಕಾದರೆ ಏನಾದರೂ ಇರಲೇ ಬೇಕಲ್ಲವೇ?  ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿರುವ ಅವಿನಾಶರು ಧಾರವಾಹಿ ಬೆಳೆದಂತೆ ಪಾತ್ರದೊಂದಿಗೆ ತಾವೂ ಉತ್ತಮ ನಟನಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಬಹುದು.  ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಾತಿನ ಧಾಟಿ (ಕಲಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವೇಗದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಉಚ್ಚಾರ) ಬಹಳ ಇರುಸು ಮುರುಸು ತರುತ್ತಿತ್ತು.  ಆದರೆ ಕ್ರಮೇಣ ಅವರ ಪಾತ್ರ ಪೋಷಣೆ ಅವರ ಪಾತ್ರದಷ್ಟೇ ಸಂಕೀರ್ಣ ಅನುಭವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.  ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಮಾಳವಿಕಾ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಪ್ರಸಾದರು ಜಡ್ಜಿನ ಮುಂದೆ ಮಗ ಪರೀಕ್ಷಿತನನ್ನು ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪುವ ನೋಡುವ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರ ಅಭಿನಯವೂ ಶಿಖರಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಹೊರತಂದಿದ್ದಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಅಭಿನಂದನೆಗಳು.  ಶರ್ಮಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಾಳವಿಕಾಳ ಗೆಳೆತನವೂ ಕೃಷ್ಣಪ್ರಸಾದನ ಪಾತ್ರದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ.  ಶರ್ಮಿಳಾ ಸಹ ಅವನನ್ನು ಇಷ್ಟ ಪಡಬೇಕಾದರೆ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಸಾದನಲ್ಲಿ ಏನೋ ಗಮ್ಮತ್ತಿರಲೇ ಬೇಕಲ್ಲವೇ?  ಮೊನ್ನೆ ಮೊನ್ನೆ ಪ್ರಸಾರವಾದ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ (ಸಂಖ್ಯೆ ಮರೆತಿದ್ದೇನೆ) ಶರ್ಮಿಳಾಳು ಮಾಳವಿಕಾಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ (ಅರ್ಜುನ ಕೃಷ್ಣನ ಗೀತಬೋಧೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ) ಗಳಗಳನೆ ಅಳುತ್ತಾ ನಡೆಸುವ ಸಂಭಾಷಣೆಯೂ ಬಹಳ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.  ಇಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳೇ ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯದಿಂದ ಅಪೂರ್ವವಾದುದರ ಕಡೆಗೆ ಒಯ್ಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಯಸುತ್ತೇನೆ. 

ಸುರೇಶನ ತಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಮಾರ್ಪಾಡು – ಬೃಂದಾಳ ಪಾತ್ರವೂ ಸಹ ಅಕ್ಕನಾಗಿ, ತಂಗಿಯಾಗಿ, ಮಗಳಾಗಿ, ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ, ಸೊಸೆಯಾಗಿ ಬಹಳ ನೈಜವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ತಂಗಿ ಹರಿಣಿಯ ಜೊತೆ ಅವಳು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಳಿ ಆಡುವ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶ, ಅದರಲ್ಲಿ ಬೃಂದಾಳ ಪಾತ್ರ ಪೋಷಣೆ ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಸುರೇಶನ ತಾಯಿಯು ಬೃಂದಾಳ ಅತ್ತೆ ಆದ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳೂ ಸಹ ಬಹಳ ನೈಜವಾಗಿದೆ.  ಆದರೆ ಬೃಂದಾಳ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿಸುವ ಚಾಳಿಯನ್ನು ಕಸಿವಿಯಾಗುವಂತೆ ಆದರೆ ಬಹಳ ಖಚಿತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ.  ಅವಳ ಪಾತ್ರದ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಅಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡು ಬಂದಿಲ್ಲ (ಮುಂದೇನೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ).  ಅವಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರ ಬಂದಾಗ ನಿಜ ಹೇಳುವ ಆಸೆ ಆಗುವುದೇ ಇಲ್ಲವೇ ಎನ್ನುವುದು ಕಾಡುವ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಗಡಿಯಾರ ರಿಪೇರಿಯ ಸೂರಪ್ಪನವರಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಓದುವ ಹುಡುಗನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೂ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶ ಸಿಗಬೇಕಿತ್ತು. 

ನಾನು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದಿದೆ.  ಅನೇಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಲೋಪಗಳ ಕುರಿತಾಗಿಯೂ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಮರುಪ್ರಸಾರವು ಸಂಪನ್ನವಾದ ಮೇಲೆ ಇದರ ಮುಂದುವರೆದ ಭಾಗವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, ನೀವು ಭೂಮಿಕಾ ಟಾಕೀಸ್ ನ ಯುಟ್ಯೂಬ್ ಚಾನೆಲ್ ಅನ್ನು ತಪ್ಪದೇ ವೀಕ್ಷಿಸಿ.

Who is more civilised? – Defending democracies

I was in an email-conversation with a professor and thinker I know. The professor’s identity and area of expertise is not relevant here. He, like any good professor of any subject should be, was reflecting on the human condition, politics, and the state of life within and around us. The topic touched on the situation in war-hit Ukraine and became a general discussion on democratic governance. I am reproducing here a paraphrased version our conversation. I haven’t sought his permission while writing this on a public platform. Nothing personal was said and there was nothing there that needed clearance or consent. Writing this conversation down has helped me internalise his deeply felt thoughts, while documenting and conveying my own thoughts [to you] on the ongoing crises in different walks of world and India. I sometimes wonder in despair if democracy is any better at anything compared to a feudal kingdom, when governed by a benevolent philosopher king. Of course, in a princely state, the demos [people] have no say if and when the next in line to the throat (ahem throne), will be a lunatic monster instead of benevolent, visionary and all the rest of it.

Prof: Aren’t we fortunate that we are inhabiting a more civilised part of the world?

Can: I am not sure about the “more civilised” part of the world. Isn’t it so temporary and relative? Someone was a Brute yesterday and he/she is a Saint today. Brute for whom and Saint for whom is also a difficult question. India has her own deep internal fissures to deal with.

Prof: I must clarify the ‘more civilised’ comment. First – by agreeing that these statements have a lifetime of a month or a week, not longer; second – it was a comparison with the Russia/Europe crisis that seems like little more than a tedious repeat of the petty nationalism, and brutality it justifies, in that part of the world; third – that for all the corruption and wobbly dispensing justice in world’s democracies generally, it seems to me that they [democracies] are a threatened species that we must defend. The perfect cannot be the enemy of the good. Nothing can be taken for granted and I rail about the younger generation who see the news and world affairs as various boring, a conspiracy or not relevant to them. It frightens me because exactly as you say, today’s Saint can so easily become tomorrow’s Brute.

Can: I fully subscribe to your view of “need to defend democracies” notwithstanding their flaws. The world in many ways is shifting towards “elected dictatorships”.  In many places, democracy has been hollowed out from within and stands as a charade to achieve “legitimacy” and obtain “international funding”. Whatever is happening in Europe is a manifestation of past wounds that were either ignored or given cosmetic treatment and not real attention. India, with all her problems, has remained a beacon of hope for large complex societies that want to remain democratic. However, the biggest threat to healthy democracies all over the world is from the electoral process itself and not war. Election rigging has become a sophisticated art and mandates can be fixed. Independent institutions such as election commissions and the supreme courts in most democracies are no longer off-limits. 

Prof: I cannot but endorse this entirely. [In functioning democracies], we have played fast and loose with social issues, exaggerating all sorts of inequities as though the whole of society was under attack from the forces of conservatism and antiquity. One thinks of social disadvantage, gender issues, disability and social security. The paradoxical effect is that the genuinely disadvantaged are lost in a landscape of opportunists, trying to make their case for hardship and end up pushed out the back door. So democracies’ true purpose is hollowed out, as you say, by a hailstorm of media chatter and cynicism. Maybe this was not your point but the sooner the big democracies in the English-speaking world start truth telling, the better. As for the institutions, I agree, they are weaponised in this process. I do not for a moment suggest that anybody [someone or some country] is saintly. Plenty of Jews were exterminated in WW2 through collaboration of people [whose descendants are now reformed]. Whether for us as individuals or society at large, one cannot be asked to bear [the weight of past crimes] forever.

Can: I agree with the general principle that sins are not hereditary. However, the descendants of sinners (even if they are many generations removed from past sins) would do well to remember what had happened.  In the same way, victim-hood cannot be hereditary either.  If descendants of victims cling to their victim-past after several generations of recovery and restoration [contested they may be], the victim mentality can become debilitating. However, a sense of remorse and responsibility for past horrors (in the perpetrator class) can be morally empowering.  In these hours of violence (be it physical or psychological), I feel for the commoner, the elderly, the children whose lives have been damaged [will be changed for many years] and in some cases beyond repair. You are right about the internal hypocrisies and selective truth-telling in advanced functional democracies… For too long they have been selective in expressing their solidarity with the commoner, no matter who or where they are.  Such expediency has eroded trust [in the governing class, the professional class, and in the value of common good, which was anyway contested]. They [or we?, the perpetrators of violence, and hate-mongers of today] too will suffer someday but sadly nobody will be there to repair the damage that is already caused.  The poet in me suffers heart breaks when I hear the never-ending tragedies…the Israel-Palestine violence, the Syrian crisis, or the famine in East Africa, and the frightening tension between India and China-Pakistan. However, my pragmatic sense tells me that this too shall pass.  It may not happen in my life time but 100 years from now these [nation states and peoples] will be forced to focus inwards to solve global problems. There will be no stomach for expansionist hunger.